Deelsessies
1. Een semi-autonome robot op Schiphol (Roboxi)
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 2
Hoe zet je een autonome robot veilig en effectief in op een van de meest complexe operationele omgevingen van Nederland? In deze sessie maak je kennis met Roboxi, een semi-autonome oplossing voor het detecteren en verwijderen van Foreign Object Debris (FOD) op het platform. We nemen je mee in de aanleiding, de technologie en de belangrijkste uitdagingen die we onderweg tegenkomen, waaronder risicoacceptatie en de interessante vraag waarom we vaak andere normen hanteren voor robots dan voor mensen. Samen gaan we in gesprek over veiligheid, vertrouwen en de randvoorwaarden voor autonome operaties op luchthavens. De sessie wordt verzorgd door Daan Boot, Innovator Autonomous Operations binnen de Innovation Hub van Schiphol.
2. ’s Werelds eerste vliegende auto (PAL-V)
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 2
Specialisten worden dagelijks geconfronteerd met mobiliteitsuitdagingen waarbij hun effectiviteit afhangt van het vermogen om op het juiste moment op de juiste plaats aanwezig te zijn. FlyDrive biedt hiervoor een oplossing door weg- en luchtmobiliteit te combineren in één geïntegreerd en eenvoudig te bedienen voertuig. Hierdoor kunnen professionals zich met vliegsnelheid verplaatsen en na de landing direct gebruikmaken van de flexibiliteit van een auto. Met bijna twintig jaar aan ontwikkelingservaring en een sterke focus op certificering heeft PAL-V een unieke positie opgebouwd als pionier binnen de opkomende FlyDrive-markt.
De sessie wordt verzorgd door Joris Wolters, Head of the PAL-V FlyDrive Academy. Hij neemt deelnemers mee in de visie en ontwikkeling van PAL-V van innovatieve automotive- en luchtvaartstartup naar een toekomstige wereldwijde OEM binnen de Nederlandse luchtvaartindustrie. Daarbij gaat hij in op de keuzes die het bedrijf heeft gemaakt in relatie tot de veiligheids- en certificeringseisen die aan deze transformatie ten grondslag liggen, evenals de intensieve samenwerking met de autoriteiten.
3. De vraag is niet óf we de lucht gaan delen, maar op welke manier en hoe we dat veilig samen kunnen doen (KNVvL)
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 2
Buiten het zicht van de piloot bediende drones en (recreatieve) vliegers die in hetzelfde luchtruim vliegen: hoe zorgen we ervoor dat ze elkaar op tijd ‘zien’? Electronic Conspicuity kan daarin een sleutelrol spelen. Tijdens deze sessie ontdek je wat er nu al mogelijk is, welke ontwikkelingen eraan komen en welke keuzes nodig zijn om bemande en onbemande luchtvaart veilig samen te laten vliegen. We kijken daarbij niet alleen naar de uitdagingen, maar juist ook naar de kansen: kan de komst van BVLOS-drones de recreatieve luchtvaart zelfs veiliger maken?
Frank Moorman neemt je mee in dit vraagstuk vanuit een bijzonder breed perspectief. Als voormalig F-16 en KLM-piloot én tevens actief vertegenwoordiger van de recreatieve luchtvaart, waaronder paramotorvliegen, kent hij het luchtruim vanuit verschillende werelden. Die ervaring gebruikt hij om niet alleen naar de uitdagingen te kijken, maar vooral naar wat er mogelijk wordt als we samen aan oplossingen werken.
Verwacht een praktische en prikkelende sessie die je uitnodigt om mee te denken én in beweging te komen.
4. AI in productie en ontwikkeling (Airbus), mogelijk Engelstalig
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 3
Hoe benut je de ongekende efficiëntievoordelen van AI in productie en ontwikkeling, in een sector waar onvoorwaardelijke veiligheid de absolute norm is? Experts van Airbus schuiven aan om dit vraagstuk te bespreken.
Casus 1: De co-piloot op de fabrieksvloer
Stel je een geavanceerde fabrieksvloer voor waar intelligente robots met geïntegreerde AI naadloos samenwerken met menselijke monteurs om de vliegtuigen van de toekomst te assembleren. Hoewel de integratie van AI in deze fysieke productieomgevingen een ongekende efficiëntie belooft, brengt het ook cruciale uitdagingen met zich mee in een sector waar absolute veiligheid niet onderhandelbaar is. Momenteel ondergaan menselijke technici jaren van rigoureuze training en strenge certificering om te garanderen dat elke taak voldoet aan de compromisloze normen van de luchtvaart. De brandende vraag binnen de sector is hoe een zich continu ontwikkelende kunstmatige intelligentie gecontroleerd, gereguleerd en gecertificeerd moet worden, om ervoor te zorgen dat haar werk net zo veilig en feilloos is. Het overbruggen van deze kloof tussen hypermoderne robotautonomie en zero-defect luchtvaartregelgeving is de volgende grote hindernis in de maakindustrie.
Casus 2: De vertrouwensgrens in de lucht- en ruimtevaarttechniek
In de wereld van de lucht- en ruimtevaarttechniek, waar de belangen enorm zijn, komt AI in hoog tempo opzetten als een krachtige digitale assistent die complexe ontwerp- en analysetaken kan versnellen. Toch draait de integratie van AI in het ontwerpproces niet alleen om het bereiken van snellere berekeningen; het gaat om het garanderen van absolute, onbetwistbare betrouwbaarheid. Elk onderdeel dat voor een vliegtuig wordt ontworpen, moet bestand zijn tegen extreme omstandigheden en voldoen aan een labyrint van streng gecontroleerde, veiligheidskritische regelgeving. De voornaamste uitdaging ligt in het bewijzen dat een door AI gegenereerd resultaat niet alleen innovatief is, maar ook consequent veilig, betrouwbaar en fundamenteel verifieerbaar. Het ontsluiten van de ware potentie van AI in de luchtvaarttechniek vereist de ontwikkeling van nieuwe, ijzersterke validatiekaders, waarbij de veiligheid van passagiers altijd voorrang heeft op snelheid.
Ronald Sweers is als Senior Director R&T and Partnerships bij Airbus Duitsland eindverantwoordelijk voor alle onderzoeks- en technologieprojecten, waarbij hij leiding geeft aan de innovatiestrategie en de samenwerking tussen de industrie, overheid en academische wereld orkestreert.
5. Human Factors (LVNL)
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 3
“Noem je dat nou een professional?”, “De procedure was toch duidelijk?” of “Hoe hebben ze dat zo kunnen doen?”. Zijn het gedachten die jij ook weleens hebt als je op het nieuws of in de krant leest over een ongeval? Ongetwijfeld wel en da’s een haast natuurlijke respons. Want vanuit onze opvoeding leren we dat fout ook schuld is. “Dat doe je fout” is tenslotte snel gezegd tegen de kleine peuter. Maar wie verder kijkt dan zijn neus lang is, ziet dat ‘fouten’ erbij horen, er altijd zullen zijn en voortkomen uit de altijd aanwezige imperfectie en onzekerheid. In deze sessie staat systemisch kijken centraal en krijg je meer inzicht in het begrip ‘fout’ en de rol en bijdrage van de mens hierin. Op interactieve wijze neemt Frank Klap, Human Performance trainer en voormalig militair luchtverkeersleider met zelf twee luchtvaartincidenten ‘aan zijn broek’, je mee in systemisch denken, human error, lokale vindingrijkheid en human performance. Zodat je ná de sessie die ene vraag - “Wie was het?” - nooit meer zal stellen. Alhoewel niet beloofd kan worden dat dat nooit meer ‘fout’ zal gaan.
6. Van data naar inzicht: Flight Data Monitoring in de praktijk (KLM)
Deelsessie ronde 1 | Deelsessie ronde 3
Flight Data Monitoring (FDM) is binnen KLM een belangrijk onderdeel van het Safety Management System. Door het analyseren van vluchtdata kunnen operationele trends, risico’s en verbeterkansen vroegtijdig worden geïdentificeerd. Daarnaast biedt de Pilot Web Interface (PWI) vliegers de mogelijkheid om op een veilige en vertrouwelijke manier inzicht te krijgen in hun eigen vluchtgegevens, waarmee een cultuur van leren en continue verbetering wordt ondersteund.
Tijdens deze interactieve sessie laten we zien hoe vluchtdata wordt ingezet om de luchtvaartveiligheid verder te versterken. Deelnemers krijgen inzicht in de mogelijkheden van moderne data-analyse binnen Safety Management en gaan met elkaar in gesprek over de kansen en uitdagingen van datagedreven veiligheidsverbetering. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en een live demonstratie van de Pilot Web Interface verkennen we hoe innovatieve technologie kan bijdragen aan een nog veiligere luchtvaart.
Over de sprekers
Maarten van Soest is Director Safety & Compliance Organisation bij KLM en verantwoordelijk voor het team Data & Event Analysis. Vanuit die rol houdt hij zich bezig met de toepassing van data-analyse, veiligheidsinformatie en innovatieve technologieën ter ondersteuning van risicogestuurd veiligheidsmanagement binnen de luchtvaart.
Mathijs den Boer is als Data Analist werkzaam binnen het team Data & Event Analysis van KLM Safety & Compliance en houdt zich bezig met de analyse en toepassing van veiligheidsdata ter ondersteuning van risicogestuurde besluitvorming.
7. Een drone tussen de helikopters – wat zou jij doen? (Den Helder Airport)
Deelsessie ronde 2 | Deelsessie ronde 3
Een onbemand vliegtuig van 150 kilo moet vanaf Den Helder Airport naar een windpark ruim 50 kilometer uit de kust vliegen. Beyond Visual Line of Sight, urenlang boven de Noordzee, door luchtruim waarin ook helikopters, militaire luchtvaart en SAR-verkeer opereren. De techniek kan het. De markt wil het. Maar hoe krijg je zo’n vlucht veilig van de grond?
In deze sessie reconstrueren Dé Jansen, Nick Waterdrinker en Joost van Weelderen een daadwerkelijk uitgevoerde offshore BVLOS-operatie vanuit drie perspectieven: markt, luchthaven en luchtverkeersleiding. Onderweg zetten we jou voor dezelfde keuzes en dilemma’s. Welk risico zie je? Welke maatregel is nodig? En zou je de vlucht laten vertrekken?
We eindigen waar deze vlucht eigenlijk pas begint: hoe komen we van het apart accommoderen van onbemande operaties naar veilige, volwaardige integratie van bemande en onbemande luchtvaart?
Over de sprekers
Dé Jansen brengt het markt- en gebruikersperspectief. Als voormalig Aviation Lead bij Shell Aviation stond hij mede aan de basis van het idee om onbemande luchtvaart in te zetten voor de ecologische monitoring van Ecowende.
Joost van Weelderen is hoofd Luchtverkeersleiding op Maritiem Vliegkamp De Kooy. Vanuit de luchtverkeersleiding was hij nauw betrokken bij het mogelijk maken en veilig inpassen van de Primoco-operatie in het bestaande luchtruim.
Nick Waterdrinker is verantwoordelijk voor Business Development bij Den Helder Airport en werkt aan de ontwikkeling van nieuwe vormen van offshore luchtvaart. Vanuit DHA was hij betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van de Primoco/Ecowende-operatie op de luchthaven.
8. Innovatie en toezicht (ILT)
Deelsessie ronde 2 | Deelsessie ronde 3
De transitie naar een duurzame luchtvaartsector versnelt, waarbij de introductie van waterstof- en elektrische voortstuwingssystemen vraagt om nieuwe veiligheids- en regelgevingskaders. Hoe facilitators en toezichthouders deze innovaties tijdig kunnen accommoderen zonder te concurreren met het hoogwaardige veiligheidsniveau van de sector, staat centraal in deze sessie. Deelnemers analyseren onderlinge afhankelijkheden in de keten, bespreken praktijkdilemma’s rondom infrastructuur en certificering, en dragen actief bij aan het vormgeven van risicogestuurd toezicht. Deze deelsessie wordt geleid door Felix Wong, Senior Inspecteur Luchtwaardigheid bij de ILT-Luchtvaartautoriteit.
9. Drones en het effect op de veiligheid van luchthavens (NLR)
Deelsessie ronde 2 | Deelsessie ronde 3
Drones hebben zich de afgelopen jaren extreem snel ontwikkeld en er zijn nu meer drones in gebruik dan ooit tevoren. Ze kennen vele leuke, mooie en nuttige toepassingen, maar kunnen ook overlast en gevaar vormen voor de maatschappij in het algemeen en voor de luchtvaart in het bijzonder. Dit gevaar kan voortkomen uit onwetendheid, achteloosheid of roekeloosheid, maar ook uit bewust kwaadwillend gedrag, zoals dat van activisten, criminelen, terroristen en statelijke actoren. Voor een veilige luchtvaart is het monitoren van drones en het eventueel kunnen aangrijpen erop bij luchthavens van groot belang. Dat wordt ook onderschreven door de recent van kracht geworden Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). NLR onderzoekt de brede ontwikkeling van drones en hoe kritieke entiteiten zoals luchthavens hiermee om kunnen gaan, inclusief mogelijke mitigerende maatregelen. Daar worden ook lessen in meegenomen uit de counter-drone maatregelen voor militaire toepassingen. De presentatie bestaat uit het beschrijven van drones als bedreiging voor de veiligheid van luchthavens en de verschillende types operators van drones. Daarnaast zal er worden ingegaan op de preventie van ongewenst dronegebruik, de detectie en de aangrijping. Ook zullen de vele uitdagingen die hierbij komen kijken en hoe innovaties kunnen bijdragen aan oplossingen de revue passeren.